Araştırma: Gençlerin yaklaşık beşte biri psikolojik destek için yapay zekâ robotlarını kullanıyor

Araştırma kuruluşu RAND tarafından yapılan ve sonuçları JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan çalışma, yapay zekâ kullanımının gençlerin arasında hızla arttığını gösterdi.

2025 yılının başlarında yapılan benzer bir ankette gençlerin yüzde 13'ü psikolojik tavsiye için sohbet robotlarına başvurduğunu belirtirken, kasım ayındaki son ankette bu oran yüzde 19'a yükseldi.

RAND Kıdemli Politika Araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Ryan McBain, "Bu üzücü bir tablo. Gençlerin çevrelerindeki insanlarla rahatça iletişim kurabilecekleri, kendilerini güvende hissedecekleri destekleyici ilişkilere sahip olmalarını umarsınız." değerlendirmesinde bulundu.

Yaşları 12 ile 21 arasında değişen katılımcılarla yapılan araştırmada, gençlerin büyük çoğunluğunun sohbet robotlarından aldıkları tavsiyeleri faydalı bulduğu görüldü. Katılımcıların yaklaşık yüzde 63'ü ise terapi amacıyla yapay zekâ kullandığını kimseye söylemediğini ifade etti.

Uzmanlar, lisanslı ruh sağlığı uzmanlarının eksikliği veya bu hizmetlere erişimin zor olması nedeniyle gençlerin yapay zekayı bir alternatif olarak gördüğünü tahmin ediyor. Ancak ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'dan alınan veriler, haftalık bazda 1,2 milyon kullanıcının intihar düşüncesini ima eden ifadeler kullandığını gösteriyor.

"Yapay zekâ psikozu" ve asılsız onaylama tehlikesi

Ruh sağlığı uzmanları, sohbet robotlarının kullanıcıyı aşırı derecede onaylayacak şekilde tasarlandığına dikkat çekerek bu durumun hassas bireylerde sanrıları tetikleyebileceği veya şiddetlendirebileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlar bu tabloyu "yapay zekâ psikozu" olarak adlandırıyor.

UC Berkeley Kavli Etik, Bilim ve Toplum Merkezi Eş Direktörü psikiyatrist Dr. Jodi Halpern, erken gençlikten yirmili yaşların başına kadar olan dönemin, bireylerin diğer insanlarla en yoğun bağları kurduğu evre olduğunu belirtti. Halpern, "Sohbet robotlarının insanmış gibi davranmasını, size değer verdiğini veya hisleri olduğunu iddia etmesini asla istemem. İlişkisel yönleri taklit etmemeliler." diyerek parasosyal ilişki tehlikesine dikkat çekti.

Yapay zekâ şirketleri ise artan güvenlik endişeleri karşısında çeşitli davalarla karşı karşıya kalıyor. California'da bir çift, oğullarının intiharına ChatGPT'nin zemin hazırladığı iddiasıyla dava açarken, Florida Başsavcısı James Uthmeier de platformun bağımlılık, bilişsel gerileme ve intihar riski barındırdığı gerekçesiyle OpenAI ve Sam Altman'a dava açtığını duyurdu.

OpenAI sözcüsü, kriz tespit sistemleri ve ebeveyn denetimleri gibi koruyucu mekanizmalar geliştirdiklerini savunurken; bir diğer popüler platform Character.AI ise ocak ayında benzer gerekçelerle açılan davalarda uzlaşmaya gittiğini ve 18 yaş altındaki kullanıcıların yapay zekâ karakterleriyle sohbet etmesini yasakladığını bildirdi.

Eyaletler yasal düzenlemeler için harekete geçti

Yapay zekânın ruh sağlığı alanındaki kullanımını denetlemek adına bazı ABD eyaletleri yasal adımlar atmaya başladı.

California ve New York, sohbet robotlarının intihar veya kendime zarar verme düşüncelerini körüklemesini engelleyecek ve kullanıcıları acil destek hatlarına yönlendirecek yasal zorunluluklar getirdi.

Illinois eyaleti ise yapay zekânın terapi amacıyla kullanılmasını tamamen yasaklayan daha katı bir yasayı onayladı.